Pszczoły zwane miodnymi są owadami, które towarzyszą człowiekowi od tysiącleci. Ojczyzną pszczół miodnych jest Azja.

Historia pszczelarstwa sięga czasów starożytnego Egiptu i Grecji. Ludzie hodują pszczoły, budując ule dla każdej pszczelej rodziny, zwanej rojem. Dawniej był to wydrążony w środku gruby pień drzewa. Pnie takie nazywano barciami, a pszczelarzy bartnikami. Później budowano ule w różnych kształtach, np. figur ludzkich lub zwierząt. Pszczele gospodarstwo z dużą liczbą uli nazywa się pasieką.

Pszczoły żyją w gromadach, w których podział pracy jest tak dobrze zorganizowany, że my, ludzie, moglibyśmy się wiele od tych owadów nauczyć.

Pszczela rodzina jest bardzo liczna, żyje w niej do 100 tysięcy pszczół. W jednym roju jest zawsze tylko jedna matka królowa, znosząca do 2 tysięcy jaj dziennie. Gdy rodzi się nowa matka, stara królowa opuszcza ul z częścią robotnic, zakładając nową rodzinę. Wszystkimi pracami zajmują się pszczoły robotnice. Jedne zbierają z kwiatów nektar i pyłek kwiatowy, inne opiekują się dorastającymi larwami i karmią je mieszaniną miodu i wonnej papki, zwanej pszczelim mleczkiem. Są to robotnice piastunki. Jeszcze inne budują plastry z wosku. Wosk powstaje na ich odwłokach w postaci cienkich łusek. Pszczoły ugniatają go, tworząc plaster złożony z jednakowych sześciokątnych komórek. W plastrach dorastają młode larwy, z nich powstają dorosłe pszczoły. Również w plastrach pszczoły przechowują zapasy miodu i pyłku kwiatowego na zimę. Wposzukiwaniu nektaru i pyłku pszczoły odlatują od ula na odległość do 2 km. Pszczoły przewodniczki prowadzą robotnice zbieraczki do obfitych w nektar kwiatów.

W ulu są też robotnice wartowniczki pilnujące, by obce pszczoły rabusie nie wchodziły do ich domu. W upalne dni pszczoły ustawiają się u wejścia do ula i machając skrzydłami chłodzą jego wnętrze.



Samce pszczół zwane są trutniami. Jesień to dla pszczół okres wytężonej pracy. Trzeba przygotować pszczele domostwo do przezimowania. Zapasów jedzenia musi starczyć na całą zimę. Robotnice sprzątają ul, wynosząc wszelkie odpadki i śmieci, uszczelniają go pszczelim kitem. Również pszczelarze na zimę dokarmiają swoje pszczoły słodkim syropem i ocieplają ule.

Tylko pszczoły robotnice mają żądła, którymi mogą zaatakować. Pszczoły hodowane są nie tylko w celu uzyskiwania miodu. Cenne są też inne produkty: wosk pszczeli oraz kit zwany propolisem, pyłek kwiatowy, mleczko pszczele, a także jad służący do produkcji niektórych leków.

Kit
jest to zbierana w lecie żywica z młodych pędów drzew. Sadownicy wstawiają wiosną ule do kwitnących sadów. Pszczoły przelatując z jednego kwiatu na drugi, zapylają kwiaty drzew owocowych i innych roślin uprawianych przez człowieka.


Opracował Janusz Mączka
Fot. Digital Vision